SVEIO: Endeleg. Etter fleire års kamp fekk 48 hytteeigarar på Flatnes i Ålfjorden i april 2021 eit ja frå Sveio kommunestyre.

Nå kunne dei straks gå i gang med å bygge vassleidninga som ville gi dei innlagt vatn – trudde dei.

– Vi var kjempehappy. Folk var ivrige etter komme i gang, fortel hytteeigar og initiativtakar John Eivind Svendsen. Han bur i Haugesund.

Det einaste som stod igjen, etter det Svendsen forstod, var ei godkjenning frå kommunen som måtte sende vedtaket til hamnevesenet.

– Det skulle ta seks veker. Vi rekna med å vere i gang før fellesferien, seier Svendsen.

Han ante ikkje at eit uventa skjær i sjøen skulle dukke opp. Det måtte gjerast fleire undersøkingar, i sjøen og på land.

– Rart

Svendsen ristar på hovudet:

– Eg synest det er rart at kommunen ikkje opplyste om dette ein eller annan gong i saksgangen. Vi hadde ikkje noko signal.

At hytteeigarane var ivrige etter å få innlagt vatn, er forståeleg.

Ifølgje Svendsen er vasskvaliteten svært dårleg i mange av hyttene.

– Det har gul farge og øydelegg utstyret. Det smakar dårleg. Skal ein bruke det, må ein ha eige reinseanlegg, fortel han.

Fant billegare alternativ

Historia startar i 2016 da Svendsen begynte å samle underskrifter for å få bygge vassleidninga. Den gongen var planen at vassleidninga skulle gå langs Flatnesvegen.

Det låg inne i langtidsbudsjettet til kommunen, opplyser han, men blei skrinlagt på grunn av kostnadane, som låg rundt ti millionar kroner.

Svendsen opplevde at kommunen viste lita interesse.

– Noko som endra seg totalt da vi i 2019 begynte å snakke om å leggje leidninga i sjøen. Det ville bli mykje billegare, fortel Svendsen.

Sparer store utgifter

Han fekk med seg fire hytteeigarar for å planlegge prosjektet. Dei la ned eit stort dugnadsarbeid.

– Vi kjøpte til og med inn ein ROV (fjernstyrt undervassdrone, journ.anm.) som kartla botnforholda i traséen, fortel han.

Arbeidet munna ut ei eit forslag der vassleidninga ligg i sjøen og kryssar Ålfjorden frå Våga til Flatnes. Denne delen skal kommunen finansiere.

Frå ein kum på Flatnes går to leidningar finansiert av hytteeigarane: éi i sjøen nordover, nesten inn i botnen på fjorden, og éi sør til Ogna. På eit punkt kryssar denne fjorden på nytt over til Våganeset.

I 2020 blei forslaget lagt fram for kommunen.

– Kostnadsanalysen viste at det kom til å koste kommunen 1,3 millionar. Dei var positive, seier Svendsen.

Stor nedtur

Det var kanskje noko av grunnen til at forslaget blei vedtatt i nemnde kommunestyremøte i 2021.

Svendsen stod fram i lokalavisa Vestavind og fortalde at byggestart nærma seg.

– Det var berre kjekt. Kommunen også var intervjua. Der står det ingenting om det dei skulle komme til å sende til oss, seier han.

Så sikre var hytteeigarane at dei allereie då investerte i røyr til vassleidninga.

Nedturen var derfor stor da Svendsen endeleg fekk brev frå kommunen rett før fellesferien.

– Fattar det ikkje

Svendsen ser ut stoveglaset og ned på vårsola som speglar seg i Ålfjorden.

Leiter etter orda.

– Eg trudde ikkje det var sant. Fattar det ikkje. Alle eg har snakka med, ingen har høyrt om noko liknande.

I brevet blei det opplyst at saka var sendt ut på høyring til fleire instansar. Statsforvaltaren i Vestland kravde at det må utarbeidast ei vurdering av konsekvensane for naturmangfaldet, både på land og i det marine miljøet.

Og Vestland fylkeskommune kravde at det må gjennomførast ei kulturhistorisk synfaring fordi i dette området er registrert mange automatisk freda steinalderlokalitetar.

– Det er snakk om å legge ei leidning som skal ligge i ro i sjøen. Det høyrest ut som at vi skal grave opp heile fjorden, seier ein frustrert Svendsen, og held fram:

– Dette medfører ei ekstrarekninga på rundt 400.000 kroner som vi må ta.

Frustrert

Han opplyser at den kulturhistoriske synfaringa nå er gjennomført av fire dykkarar.

– Dei fann ingenting. Og det visste vi, for vi har saumfare botnen med ROV-en sjølve. Det einaste som ligg der er nokre kjøleskap, påhengsmotorar og slikt, fortel Svendsen.

Resultatet av dei andre undersøkingane har ikkje Svendsen fått ennå.

Ein ting er ekstrakostnadane, han peiker også på at prosjektet blir veldig forseinka.

– Vi er veldig frustrerte.

Svendsen håper konsekvensutgreiinga er ferdig til påske, men:

– Eg vågar ikkje å seie kva tid vi får starte opp. Saka er så betent at eg meiner alle partar nå bør legge godviljen til slik at vi får fortgang.

Må prioritere

Kommunalsjef teknisk Kenneth Tollefsen i Sveio kommune skriv i ein e-post at vassleidninga til Flatnes er eit samarbeidsprosjekt mellom kommunen og grunneigarane.

– Prosjektet er lista i hovudplan for vatn. Ei utfordring har vore at det er eit kostbart prosjekt, sett i forhold til talet på tilkoplingar, og at det i hovudsak er hytter som her vil få kommunal vassforsyning, skriv han, og fortset:

– Den kommunale vassforsyninga har i seinare tid fått andre viktige oppgåver ein må prioritere blant.

Som eksempel nemner han forsyning til område med bustad der vasskvaliteten er dårleg, utskifting av eldre leidningsanlegg og etablering av lovbestemt reservevassforsyning.

Kom inn krav

Kommunen løyvde ein fast sum til prosjektet på Flatnes etter initiativ frå hyttefolket.

– Både planlegging og gjennomføring er gjort av det private initiativet. Kommunen såg dette som eit godt og positivt prosjekt, der dei kommunale kostnadane blei haldne på eit berekraftig nivå, skriv Tollefsen.

Vidare forklarer han at det i søknadsprosessen i etterkant kom inn krav om nærare kartlegging og vurdering frå overordna mynde før søknaden kunne slutthandsamast.

– Ut frå at kommunen har løyvt ein fast sum til prosjektet, og det private initiativet står for gjennomføring, har kommunen i dialog med dei meint at kostnadane til kartlegging ligg til det private initiativet, avsluttar kommunalsjefen.